Aile Terapisi

Aile terapisi, aile üyeleri arasındaki iletişim ve ilişki örüntülerini bir bütün olarak ele alan psikoterapi biçimidir. Sorunu tek bir kişide aramak yerine, ailenin birbirini nasıl etkilediğine bakar ve herkesin daha sağlıklı bir ilişki kurabilmesi için ortak yollar arar. Seansların gün, saat ve sıklığı sizinle karşılıklı olarak belirlenir.

Aile görüşmelerini Beşiktaş/Gayrettepe’deki ofisimizde yüz yüze ya da online yürütüyoruz.

Aileyi bir sistem olarak görmek ne demek?

Aile, birbirini sürekli etkileyen insanlardan oluşan bir bütündür. Bir çocuğun okulda zorlanması, anne babanın birbiriyle ilişkisinden, evdeki bir kayıptan ya da ailenin son dönemdeki yoğun temposundan bağımsız olmayabilir. Aile terapisinde her üyenin yaşadığı sıkıntı, aile sisteminin içinde değerlendirilir.

Bu, birinin suçlanması ya da “sorunlu kişi”nin ortaya çıkarılması anlamına gelmez. Tam tersine, aileyi suçlama döngüsünden çıkarıp her üyenin ne yaşadığını duyulur kılmayı amaçlar. Aile üyeleri hem kendileri hem birbirleri hakkında yeni şeyler öğrenir; bu da yakın ilişkileri güçlendirir ve ileride karşılaşılabilecek zor durumlarla baş etmeyi kolaylaştırır.

Hangi konularda çalışılır?

Ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişki. Çocukla konuşurken karşılaşılan direnç, sürekli tekrar eden çatışmalar, davranış sorunları ve okul güçlükleri aile görüşmelerine sık taşınan konulardır. Çocuğun kendi başına destek alması gerekiyorsa çocuk ve ergen terapisi ile birlikte yürütülebilir. Davranış sorunlarının nasıl anlaşılabileceği çocuklarda davranım bozukluğu yazısında anlatılıyor.

Ergenle iletişim. Ergenlik, bağımsızlık ihtiyacı ile aileye bağlılığın birlikte yaşandığı bir dönemdir. Odaya kapanma, sürekli tartışma ya da suskunluk çoğu zaman ergenin ve ailenin birbirini yanlış okumasından kaynaklanır. Ergenlerde ruh hali değişikliklerinin ne zaman dikkat gerektirdiğini ergenlik dönemi depresyonu ve ebeveyn tutumu yazısından okuyabilirsiniz.

Kayıp, boşanma ve geçiş dönemleri. Yas, ayrılık, taşınma, göç, iş değişikliği ya da ekonomik güçlükler aile düzenini değiştirir. Herkes bu değişikliğe farklı hızda uyum sağladığı için ailede yeni gerilimler doğabilir.

Üvey bireyi bulunan aileler. Üvey ebeveyn, üvey çocuk ya da evlat edinme gibi durumlarda aile rollerinin yeniden tanımlanması gerekir. Herkesin yerini bulması zaman alır; görüşmeler bu sürecin daha az çatışmayla ilerlemesine yardım eder.

Ebeveynlik becerileri. Sınır koyma, tutarlılık, çocuğun duygusunu fark etme ve onunla bağ kurma gibi konular birlikte ele alınır. Beklentiler ve çocuk yetiştirme anlayışı anne ile baba arasında farklıysa, bu farklılıklar üzerine ortak zemin kurmaya çalışılır. Bu noktada çift olarak çalışmak da faydalı olabilir; bkz. çift terapisi.

Ruh sağlığı sorunlarının aileye etkisi. Ailede biri kaygı, depresyon, yeme sorunu ya da başka bir ruhsal güçlük yaşıyorsa, bu durum tüm aileyi etkiler. Aile görüşmeleri, kişinin bireysel tedavisinin yerini almaz; onu destekleyen bir çalışma olarak ilerler.

Süreç nasıl işler?

İlk görüşme. Sizi neyin getirdiğini ve ailede neyin değişmesini istediğinizi dinleriz. Bu görüşmede kimlerin sürece katılacağı da konuşulur.

Değerlendirme. Ailenin öyküsü, rolleri, güçlü yanları ve zorlandığı noktalar birlikte gözden geçirilir. Çocuk ve ergen söz konusu olduğunda, ebeveynlerle ve gerektiğinde çocukla ayrı görüşmeler yapılabilir.

Plan ve çalışma. Hedefler aileyle birlikte belirlenir. Bazı çalışmalarda tüm aile aynı seansa katılırken, bazılarında anne baba ya da bir iki aile üyesi tek tek görülür. Gerekli olduğunda ve aile onayıyla, çocukla ilgili olarak öğretmen ya da okul rehberlik servisi ile görüşülebilir.

Seansların gün, saat ve sıklığı aileyle karşılıklı olarak belirlenir; ailenin durumuna ve hedeflerine göre ayarlanır.

Hangi yaklaşım kullanılır?

Çalışma, ailenin ihtiyacına göre kişiye özel planlanır. Düşünce, duygu ve davranışın birbirini nasıl etkilediğine odaklanan bilişsel davranışçı yaklaşımdan yararlanılabilir. Bu yaklaşımı bilişsel davranışçı terapi yazısında okuyabilirsiniz. Her aile için tek bir yöntem uygulanmaz; görüşme biçimi ve araçlar ailenin yapısına göre seçilir.

Çocukların aile görüşmelerindeki yeri

Çocuklar aile terapisinde zorla konuşturulmaz. Yaşına uygun biçimde, rahat ettiği ölçüde katılması beklenir. Ebeveynlerin çocuğun gelişim dönemini ve ihtiyaçlarını daha iyi anlaması çocuğun kendi başına ayrıca destek alıp almaması gerektiğine karar vermeyi de kolaylaştırır.

Aile terapisine ne zaman başvurulur?

Evdeki gerginlik uzayıp herkesi yıpratıyorsa, aile üyeleri arasındaki konuşmalar çoğunlukla tartışmaya ya da sessizliğe dönüşüyorsa, aile bir kayıp, ayrılık ya da göç gibi büyük bir değişiklikten geçiyorsa görüşme yapmak yerindedir. Çocuk ya da ergenin davranışı aileyi zorluyorsa, sorunun kimde olduğunu aramak yerine ailenin bu davranışa nasıl yanıt verdiğine bakmak çoğu zaman yeni bir yol açar. Bazı aileler ise büyük bir sorun olmadan, ilişkilerini daha iyi anlamak için başvurur.

Terapiden ne beklenmeli?

Aile terapisi kimseyi suçlu ilan etmez ve herkesin aynı fikirde olmasını şart koşmaz. Hedef, aile üyelerinin birbirini daha iyi duyabildiği ve farklılıklarla yaşayabildiği bir düzen kurmaktır. İlk görüşmelerde bazı aile üyeleri isteksiz olabilir; bu çok olağandır ve zorlanmadan, güven kurularak ilerlenir. Süreçte ailenin her üyesine kendi sesini duyurma imkânı tanınır. Her görüşme sonrası ev içinde küçük değişiklikler denenebilir; bunlar birlikte planlanır ve ailenin gücüne göre ayarlanır.

Ne zaman psikiyatrist ya da çocuk psikiyatristi gerekir?

Aile üyelerinden birinde yoğun kaygı, ağır çökkünlük, uyku ve iştahta belirgin bozulma, gerçeklikten kopma ya da ilaç tedavisini gerektirebilecek başka belirtiler varsa psikiyatrist ya da çocuk psikiyatristi değerlendirmesi gerekir. İlaç kararı hekime aittir; psikolog ilaç yazmaz. Ailede şiddet ya da istismar şüphesi varsa kişilerin güvenliği önceliklidir. Kendine zarar verme düşüncesi olan bir kişi için gecikmeden bir ruh sağlığı profesyoneline başvurulması gerekir.

Yüz yüze ya da online

Aile görüşmeleri ofiste yapılabildiği gibi online terapi olarak da yürütülebilir. Aile üyeleri farklı şehir ya da ülkelerde yaşıyorsa, herkesin aynı görüşmeye bağlanması mümkün olur.

Gizlilik

Aile görüşmelerinde paylaşılanlar gizlilik ilkesi çerçevesinde korunur. Bir aile üyesiyle ayrı görüşme yapılırsa, o görüşmede anlatılanların aileye nasıl yansıyacağı baştan konuşulur. Özellikle ergenlerin kendi paylaşımlarına saygı gösterilir. Kişisel verilerin nasıl işlendiği KVKK metninde anlatılır. Randevu formuna aile içi ayrıntıları yazmanız gerekmez; bunları görüşmede konuşabilirsiniz.

Randevu

Aile terapisi için randevu talep etmek üzere iletişim sayfasındaki formu kullanabilir ya da telefonla ulaşabilirsiniz. Çalışma saatleri her gün 09:00 ile 21:00 arasındadır. Psikolog Özlem Efe’nin eğitim ve çalışma geçmişi için hakkımda sayfasına bakabilirsiniz.