Çift Terapisi

Çift terapisi, bir ilişkideki iki kişinin birbiriyle nasıl iletişim kurduğuna, çatışmaların nasıl döngüye girdiğine ve yakınlığın nasıl korunabileceğine birlikte baktıkları psikoterapi biçimidir. Amaç, kimin suçlu olduğunu bulmak değil, ikinizin de ilişkide neyi yaşadığını duyulabilir kılmak ve daha sağlıklı bir ortak zemin kurmaktır. Seansların gün, saat ve sıklığı sizinle karşılıklı olarak belirlenir.

Çift görüşmelerini Beşiktaş/Gayrettepe’deki ofisimizde yüz yüze ya da online yürütüyoruz.

Çift terapisi nedir, ne değildir?

Yakın ilişkiler ruh sağlığımızı en çok etkileyen alanlardan biridir. Evlilikte ya da birlikteliklerde zaman zaman çatışma ve zorlu dönemler yaşanması olağandır. Ancak aynı tartışmanın farklı konularda tekrarlaması, konuşmaktan kaçınılan bir mesafenin büyümesi ya da güvenin sarsılması, dışarıdan bir destek aramanın zamanının geldiğine işaret edebilir.

Çift terapisi bir hakemlik ya da uzlaşma dayatması değildir. Kimin haklı olduğuna karar verilmez. İki kişiye de eşit alan tanınır; her birinin gördüğü ve yaşadığı ilişki dinlenir.

Hangi konularda çalışılır?

İletişim. Ne söylendiği kadar nasıl söylendiği ve nasıl duyulduğu da önemlidir. Görüşmelerde konuşma ve dinleme biçimleri fark edilir, ihtiyaçlar suçlamaya dönüşmeden ifade edilmeye çalışılır.

Çatışma döngüleri. Birinin yaklaştıkça diğerinin uzaklaşması, birinin eleştirisine diğerinin savunmayla karşılık vermesi gibi tekrar eden kalıpları birlikte tanır, bu döngünün iki tarafı da nasıl beslediğini görürüz.

Güven. Sır saklama, ihanet ya da sözlerin tutulmaması gibi durumlarda güvenin yeniden kurulup kurulamayacağı, bunun için ne gerektiği konuşulur. Bu süreç acele ettirilmez.

Ebeveynlik rolleri. Çocuk sahibi olmak, görev paylaşımı, disiplin yaklaşımı ve çocuk yetiştirme farklılıkları ilişkiyi zorlayabilir. Çocuklarla ilgili sorunlar aile genelini ilgilendiriyorsa aile terapisi daha uygun bir çerçeve olabilir.

Romantik ilişkiler ve bağlanma stilleri. Yakınlığı nasıl kurduğumuz, ayrılık ve terk edilme kaygısıyla nasıl başa çıktığımız geçmiş ilişki deneyimlerinden etkilenir. Bu konu aşağıda ayrı bir bölümde ele alınır.

Yaşam geçişleri. Taşınma, iş değişikliği, ekonomik zorluklar, boşanma kararı ya da evlilik öncesi dönem gibi durumlar ilişkide yeni bir denge gerektirir.

Bağlanma örüntüleri ve romantik ilişkiler

Bağlanma, insanın yakın ilişkilerde güveni, yakınlığı ve ayrılığı nasıl yaşadığıyla ilgilidir. Bağlanma kuramına göre insan güvenli bir bağ kurmaya eğilimlidir; erken yaşlarda bakım verenlerle kurulan ilişki, kişinin kendine ve başkalarına dair beklentilerini şekillendirir. Yetişkinlikte bu beklentiler romantik ilişkide belirli örüntüler olarak görünür.

Sık anlatılan üç örüntü vardır. Güvenli örüntüde kişi yakınlık ve bağımsızlık arasında görece rahat bir denge kurar; destek isteyebilir, yalnız kalmaya da dayanabilir. Kaygılı örüntüde terk edilme korkusu, sürekli onay arama ve karşıdakinin tepkisine aşırı duyarlılık öne çıkar. Kaçıngan örüntüde fazla yakınlaşınca rahatsız olma, duyguları paylaşmakta zorlanma ve kendi başına kalmayı tercih etme görülür. Bunlar kimlik ya da etiket değildir. İnsan farklı ilişkilerde farklı davranabilir ve örüntüler zamanla değişir.

Çiftte döngü nasıl kurulur? Birbirinden farklı örüntüler çoğu zaman birbirini tetikler. Kaygılı eğilimi olan partner yakınlık talep ettikçe, kaçıngan eğilimi olan partner geri çekilir; bu geri çekilme kaygıyı büyütür ve talep artar. İki kişi de kendi açısından haklı olduğunu hisseder, ama ikisi de aynı döngünün içindedir. Çift görüşmelerinde bu döngü suçlama olmadan görünür kılınır; “beni hiç anlamıyorsun” yerine “kendimi tehdit altında hissettiğimde şöyle davranıyorum” diyebilmek farklı bir tepki vermenin önünü açar. Güven sorunları, geçmiş ihanet ya da terk edilme deneyimleri de bu çerçevede ele alınır; yaşanmış travmatik ilişki deneyimleri ağırsa travma, TSSB ve krize müdahale sayfasındaki çerçeve de çalışmaya katılabilir.

Ayrılık, güven ve yalnızlık. Bir ilişkinin bitmesi sevilen birinin kaybıdır ve yas tutmayı gerektirir; bazı kişiler uzun süre toparlanamaz, bazıları hemen yeni bir ilişkiye yönelip aynı örüntüyü yineler. Daha önce aldatılmış, terk edilmiş ya da eleştirilmiş kişi yeni ilişkide tetikte kalabilir ve bu durum gereksiz gerilim yaratır. Güven çalışması, geçmişin etkisini anlamayı ve bugünkü ilişkide gerçekte neyin yaşandığını ayırt etmeyi içerir. Kalabalık bir ilişkinin içinde bile yalnız hissetmek de sık rastlanan bir durumdur; bunun arkasında çoğunlukla anlaşılma ve kabul edilme özlemi yatar. Bazı kişiler için grup terapisi bu konuda ek bir seçenek olabilir.

Bireysel mi, çift mi? Sorun iki kişi arasındaki etkileşimdeyse ve ikiniz de katılmaya hazırsanız çift terapisi uygundur. Sorun daha çok kişinin kendi ilişki geçmişiyle, ayrılık sonrası toparlanmakla, tekrar eden ilişki seçimleriyle ya da yakınlık korkusuyla ilgiliyse, partneriniz katılmak istemiyorsa ya da şu anda bir ilişkide değilseniz yetişkin bireysel terapi daha uygun bir başlangıç olabilir. Çoğu zaman kesin bir ayrım yapılmaz; bazı kişiler önce bireysel çalışıp sonra çift görüşmelerine geçer, bazıları ikisini birlikte yürütür. Hangisinin size uygun olduğuna ilk görüşmede birlikte karar veririz. Bağlanma örüntülerinin değişebilir olduğunu da eklemek gerekir: güvenli bir terapötik ilişki, yargılanmadan dinlenme ve ihtiyacı dile getirebilme deneyimi sunar. Değişim yavaş ve kademeli olur, garanti verilemez ama mümkündür. Kişilik özelliklerinin ilişkilere etkisine geniş bakmak isterseniz kişilik bozuklukları ve psikolojik dayanıklılık yazısını okuyabilirsiniz.

Süreç nasıl işler?

İlk görüşme. İkinizi de dinler, sizi neyin getirdiğini ve ilişkide neyin değişmesini istediğinizi anlamaya çalışırız. Gerektiğinde ilk görüşmelerden birinde sizinle ayrı ayrı da konuşulabilir; bu, her birinizin bakışını daha iyi anlamamıza yardım eder. Bu tür ayrı görüşmelerin nasıl ele alınacağı baştan konuşulur.

Değerlendirme ve plan. İlişkinin öyküsü, güçlü yanları ve zorlandığı noktalar birlikte gözden geçirilir. Ardından çalışma hedefleri ve görüşmelerin planı belirlenir. Plan çifte özeldir ve süreç içinde güncellenir.

Çalışma. Seanslarda ele alınan konular, günlük hayata taşınabilecek küçük denemelerle desteklenir. Sizden gelen geri bildirimlerle gidişat sürekli gözden geçirilir.

Seansların gün, saat ve sıklığı sizinle karşılıklı olarak belirlenir; ilişkinin durumuna ve hedeflerinize göre ayarlanır.

Hangi yaklaşım kullanılır?

Çalışma, çiftin ve ilişkinin ihtiyacına göre kişiye özel planlanır. İlişki sorunlarının altında çoğu zaman düşünce ve duygu örüntüleri bulunduğundan, bilişsel davranışçı yaklaşımdan yararlanılabilir. Bu yaklaşımın temel fikri bilişsel davranışçı terapi yazısında anlatılıyor. Psikoterapinin genel çerçevesi için psikoterapi nedir yazısını da okuyabilirsiniz.

Taraf tutmamak ne demek?

Çift terapisinde terapist iki kişiyle birden çalışır ve ikisine de karşı sorumludur. Birinizi haklı çıkarmak, diğerinizi yargılamak çalışmanın parçası değildir. Bunun yerine her ikinizin yaşantısı geçerli kabul edilir ve ilişkinin döngüsü karşılıklı olarak anlaşılmaya çalışılır. Bu çerçeve, özellikle suçlamaların yoğun olduğu ilişkilerde tarafların kendini güvende hissetmesini sağlar.

Yalnız gelmek mümkün mü?

Eşiniz sürece katılmaya hazır değilse, ilişkideki yerinizi, tepkilerinizi ve kendi ihtiyaçlarınızı anlamak için bireysel terapi ile başlayabilirsiniz. Bazen bu, eşin sonradan katılmasının önünü de açar.

Çift terapisine ne zaman başvurulur?

Pek çok çift, sorunlar büyüyüp birbirine mesafeli hale geldikten sonra başvurur; oysa daha erken dönemde konuşmak da mümkündür. Aynı tartışmanın farklı kılıklarda geri gelmesi, konuşmaktan kaçınmanız, kendinizi evde yalnız ya da yanlış anlaşılmış hissetmeniz, çocuklar ya da aile yüzünden ilişkinin gölgelenmesi, güven sarsıntısı sonrası ne yapacağınızı bilememeniz başvuru için iyi bir zamandır. Evlilik öncesinde ilişkiyi tanımak, ortak beklentileri konuşmak için de görüşme yapılabilir.

Terapiden ne beklenmeli?

Terapi, ilişkideki tüm sorunları tek seferde çözmez ve karşınızdaki kişiyi sizin istediğiniz biçimde değiştirmez. Her iki tarafın da kendi payına düşen değişimi fark etmesini destekler. Görüşmelerde zaman zaman rahatsız edici konular açılır; bu, süreç ilerlerken yaşanabilecek doğal bir durumdur. Bazı çiftler ilişkiyi sürdürmek yönünde ilerler, bazıları ise ayrılığa daha sağlıklı bir yolla karar vermek için görüşme yapar. Kararı her zaman çift verir; terapist yön vermez.

Ne zaman psikiyatrist gerekir?

Eşlerden birinde şiddetli depresyon, panik, uyku ya da duygudurum sorunu gibi ilaç tedavisini gerektirebilecek belirtiler varsa psikiyatrist değerlendirmesi önemlidir. İlaç kararı psikiyatristindir; psikolog ilaç yazmaz. İlişkide fiziksel şiddet ya da korkutucu kontrol söz konusuysa kişinin güvenliği çift terapisinden önce gelir, bu durumda önce bireysel destek ve gerekli yönlendirmeler konuşulur. Kendine zarar verme düşüncesi olan kişinin gecikmeden bir ruh sağlığı profesyoneline başvurması gerekir.

Cinsel yaşamdaki güçlükler

Çiftlerin yaşadığı sorunlar arasında cinsel yakınlığı zorlaştıran korku, ağrı ya da kaçınma da olabilir. İlişkiye girmeyi engelleyen kasılma ve korku döngüsü için vajinismus terapisi sayfasına bakabilirsiniz; partnerin de dâhil olduğu görüşmeler çalışmanın parçası olabilir.

Yüz yüze ya da online

Çift görüşmeleri Beşiktaş/Gayrettepe’deki ofiste yapılabildiği gibi online terapi olarak da yürütülebilir. Farklı şehirlerde ya da ülkelerde yaşayan çiftler için online görüşme pratik bir seçenektir.

Eğitim ve çalışma geçmişi

Psikolog Özlem Efe’nin aile ve ilişki alanındaki çalışmaları, İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği’nde edindiği bireysel ve grup terapisi deneyimine ve ailelerle yürüttüğü çalışmalara dayanır. Eğitim ve deneyim bilgilerinin tamamı hakkımda sayfasında yer alır.

Gizlilik

Çift görüşmelerinde paylaşılanlar gizlilik ilkesi çerçevesinde korunur. İkiniz de aynı bilgilere sahip olursunuz; bir eşin tek başına anlattığı bir konunun nasıl ele alınacağı baştan netleştirilir, böylece kimse görüşmede gizli bir gündem olduğunu düşünmez. Kişisel verilerin nasıl işlendiği KVKK metninde anlatılır. Randevu formunda ilişkinizle ilgili ayrıntı yazmanız gerekmez; bunları görüşmede konuşabilirsiniz.

Randevu

İlk görüşme için ikiniz birlikte ya da biriniz tek başına başvurabilirsiniz. Randevu talebi için iletişim sayfasındaki formu kullanabilir ya da telefonla ulaşabilirsiniz. Çalışma saatleri her gün 09:00 ile 21:00 arasındadır.