Yetişkin Bireysel Terapi ve Danışmanlık

Yetişkin bireysel terapi, tek bir kişinin psikolojik zorluklarını kendi hızında ve kendi hedefleri doğrultusunda ele aldığı birebir görüşmelerdir. Kaygı, depresyon, öfke, ilişki sorunları ya da yeme alışkanlıklarıyla ilgili bir sıkıntı yaşıyorsanız, bu görüşmelerde sorunun nasıl ortaya çıktığını ve sürdüğünü anlamaya, sonra da bununla baş etmenin yollarını birlikte kurmaya çalışırız.

Bu çalışmayı Beşiktaş/Gayrettepe’deki ofisimizde yüz yüze ya da online terapi olarak yürütüyoruz.

Hangi konularda destek verilir?

Yetişkinlerin başvurduğu konular çok çeşitlidir. Aşağıdakiler, bireysel görüşmelerde sık ele alınan başlıklardır.

Kaygı ve korkular

Sürekli gergin olmak, kötü bir şey olacakmış gibi hissetmek, bedende çarpıntı ve sıkışma yaşamak kaygının yaygın görünümleridir. Yaygın kaygı, panik atak, sosyal ortamlarda yoğun rahatsızlık ve belirli nesne ya da durumlardan duyulan korku bu başlığa girer. Konunun ayrıntısı için kaygı ve panik bozuklukları sayfasına, sınav öncesi yaşanan gerginlik için sınav kaygısı yazısına bakabilirsiniz.

Depresyon ve çökkünlük

İlgi ve isteğin azalması, enerjisizlik, uyku ve iştah değişiklikleri, kendini değersiz hissetme depresyonun gündelik belirtileri arasındadır. Bu belirtiler sürüyorsa bir ruh sağlığı profesyoneli ile görüşmek yerinde olur. Ayrıntılar depresyon ve duygudurum bozuklukları sayfasında.

Öfke ve duygu düzenleme

Öfkesi çabuk yükselen, sonra pişmanlık duyan ya da öfkesini hiç ifade edemeyen kişiler için terapi, duygunun ne zaman ve neden devreye girdiğini fark etmeyi sağlar. Amaç öfkeyi yok etmek değil, onunla daha seçici ve yapıcı biçimde ilişki kurmaktır. Ayrıntısı aşağıdaki “Öfke yönetimi” bölümünde.

İlişki ve yakınlık sorunları

Partnerle, aileyle ya da iş arkadaşlarıyla tekrar eden çatışmalar, güven kurmakta güçlük, yakınlık ve cinsel yaşamda yaşanan zorluklar bireysel görüşmelerde konuşulabilir. İlişkinin diğer tarafı da sürece katılacaksa çift terapisi daha uygun bir çerçeve olabilir.

Yeme sorunları, uyum sorunları ve diğer başlıklar

Yeme alışkanlıkları ve beden algısıyla ilgili sıkıntılar (yeme bozuklukları sayfasında ayrıntılı), iş değişikliği, taşınma, kayıp gibi yaşam geçişlerine uyum güçlüğü ve kişilik özelliklerinden kaynaklanan örüntüler de çalışma alanındadır.

Öfke yönetimi

Öfke, sınırlarımızın aşıldığını ya da bir ihtiyacımızın karşılanmadığını bildiren doğal bir duygudur. Sorun, öfkenin kontrol edilemez hâle gelip ilişkilere, işe ve kişinin kendisine zarar vermesi ya da hiç ifade edilemeyip içeride birikmesidir. Çalışma, öfkeyi bastırmayı değil, tanımayı ve düzenli biçimde ifade etmeyi hedefler.

Öfke bir duygu, saldırganlık ise bu duygunun zarar veren davranışa dönüşmesidir. Biri öfkelenip bağırmadan, kırmadan söyleyebilir; bir başkası öfkesini hiç dile getiremez ve bu bedende gerginlik, yorgunluk, ilişkide uzaklaşma ya da beklenmedik bir patlama olarak geri döner. Her iki biçim de ele alınır.

Öfke bir anda gelmiş gibi görünse de çoğu zaman bir döngüsü vardır: tetikleyici (bir söz, bir haksızlık), hızlı bir yorum (“beni umursamıyor”), bedende alarm (çene ve omuz gerginliği, hızlanan kalp, yükselen ses), ifade ya da bastırma, ardından suçluluk ve pişmanlık. Terapi bu zincirin hangi halkasında müdahale edilebileceğini arar. Bazı kişilerde sorun yorumlama biçimindedir, bazılarında beden çok hızlı harekete geçer, bazılarında ifade becerisi yetersizdir. Öfkenin altında çoğu zaman kırgınlık, utanç, korku ya da yorgunluk bulunur; geçmişteki bir travma da öfke tepkilerini besleyebilir. Böyle durumlarda travma, TSSB ve krize müdahale sayfasındaki çerçeve de ilgili olabilir.

Çalışmada bilişsel davranışçı bir çerçeve kullanılır. Öfkeyi tetikleyen düşünceler fark edilir, duygu ve davranışa etkisi incelenir, alternatif bakış açıları denenir. Bedenin sakinleşmesini sağlayan uygulamalar, ara verme stratejileri, ihtiyacı sakin biçimde dile getirme ve sınır koyma da çalışılır. Öfke anında kendinize bir ara tanımak, tartışmayı sonraya bırakmak ve yavaş nefes almak bazı kişilere iyi gelir; kalıcı değişim için terapi desteği gerekebilir. Öfkeyi bağırarak ya da nesnelere vurarak boşaltmanın rahatlattığı inancı yaygındır, oysa bu çoğu zaman öfkeyi pekiştirir. “Ben böyleyim, değişmem” düşüncesi de doğru değildir; öfke tepkileri öğrenilmiştir ve düzenlenebilir.

Öfke ilişkinin bir parçasıysa partnerle ya da aileyle birlikte yürütülen çift ve aile görüşmeleri uygun olabilir; öfke döngüsü o zaman ilişki içinde ele alınır, kimin haklı olduğundan çok döngünün nasıl işlediğine bakılır. Çocuk ve ergenlerde öfke yetişkinlerden farklı görünür; bu durumda çocuk ve ergen terapisi ve çocuklarda davranım bozukluğu yazısı yol gösterebilir. Öfke başkasına ya da kendine zarar verme noktasına geldiyse ya da aile içinde şiddet söz konusuysa güvenlik önceliklidir; gecikmeden bir ruh sağlığı profesyoneline başvurulmalı, çalışma güvenliği önceleyecek biçimde kurulmalıdır. Öfke ani ruh hâli değişiklikleri, uykusuzluk, aşırı enerji ya da madde ve alkol kullanımıyla birlikte görülüyorsa ayrıca psikiyatrist değerlendirmesi gerekir.

Kişilik örüntüleri ve ilişkilerde tekrar eden döngüler

Kişilik, bir insanın düşünme, hissetme ve ilişki kurma biçimlerinin göreceli olarak sürekli örüntüsüdür. Her insanın kendine özgü bir tarzı vardır: biri çekingen, biri dışa dönük, biri titiz. Bu farklılıklar tek başına sorun değildir. Örüntü farklı ilişkilerde ve ortamlarda aynı güçlüklere yol açıyor, kişi onu değiştirmekte zorlanıyor ve yaşam belirgin biçimde bozuluyorsa destek ihtiyacı doğar. Bu belirtiler sizde varsa bir ruh sağlığı profesyoneli ya da psikiyatrist tarafından değerlendirilmelidir. Kendinize ya da bir başkasına etiket koymak yerine görüşmek daha sağlıklıdır.

Örüntüler kişiden kişiye çok farklı görünür. Kimi kişi sürekli terk edilme korkusu yaşar, kimi yakınlık kurmaktan kaçınır, kimi duygularını yönetmekte zorlanır, kimi kendini sürekli yetersiz ya da çok önemli hissedip bu dalgalanmalarda yorulur. Bunlar çoğu zaman zor deneyimlere karşı geliştirilmiş, bir dönem işe yaramış ama artık yük olmuş başa çıkma yollarıdır. Tekrar eden örüntüler her zaman bir bozukluk anlamına gelmez; bağlanma tarzı, geçmiş yaşantılar ve öğrenilmiş kalıplar da rol oynar.

Görüşmelerde güçlükler bir “kusur” olarak değil, bir öykünün parçası olarak ele alınır. Hangi durumda hangi düşüncenin, duygunun ve davranışın tetiklendiği birlikte haritalandırılır; bu çoğu zaman rahatlatıcı bir ilk adımdır. Ardından bilişsel davranışçı yaklaşımdan yararlanılarak duygu düzenleme, düşünceleri esnetme, güven ve sınır koyma ile ilişki becerileri çalışılır. Terapi kişiliği bir gecede dönüştürmeyi hedeflemez; kendinizi ve ilişki kalıplarınızı daha iyi anlamanız, duygularınızla daha esnek ilişki kurmanız ve ilişkilerinizde daha az yıpratıcı seçimler yapabilmeniz amaçlanır. Süreç zaman ve emek ister, bazen iniş çıkışlıdır. Kişi tanısıyla ya da örüntüsüyle değil, güçlükleri ve güçlü yanlarıyla ele alınır; zor yaşantılara rağmen ayakta kalmış olmak da bir kaynaktır. Genel çerçeve için kişilik bozuklukları ve psikolojik dayanıklılık makalesine bakabilirsiniz.

Yakınlar da bu örüntülerden yorulabilir. Sizin onayınızla yakınlarınıza süreç hakkında bilgi verilebilir; ilişki çalışması gerekirse çift ya da aile görüşmeleri eklenebilir. Psikolojik testler gerektiğinde nöropsikolojik değerlendirme ve testler sayfasında bilgi bulabilirsiniz. İlaç kararı psikiyatristindir; terapi, tedaviyi yürüten hekimle koordineli sürdürülebilir.

Süreç nasıl işler?

İlk görüşme. Sizi neyin getirdiğini, bu sorunun hayatınızı nasıl etkilediğini ve neyi değiştirmek istediğinizi dinleriz. Bu görüşme aynı zamanda birbirimizle çalışmanın size uygun olup olmadığını görme fırsatıdır. Karar size aittir.

Değerlendirme. Gerekli görüldüğünde sorunun öyküsü, tetikleyicileri ve gündelik işleyişe etkisi üzerine birkaç görüşme yapılır. Bazı durumlarda projektif testler ya da nöropsikolojik testler gibi ek değerlendirme araçlarından yararlanılabilir.

Kişiye özel plan. Değerlendirmeden sonra hedefler ve çalışma biçimi sizinle birlikte belirlenir. Plan sabit değildir; süreç içinde ihtiyaçlarınız değiştikçe güncellenir. Seans sıklığı ve süresi, görüşmelerde sizinle birlikte konuşulur.

Çalışma ve gözden geçirme. Görüşmelerde yaşadığınız zorluğu anlamaya, düşünce ve davranış örüntülerini fark etmeye ve yeni baş etme yolları denemeye zaman ayrılır. Belirli aralıklarla hedeflere ne kadar yaklaşıldığına birlikte bakılır.

Hangi yaklaşımlarla çalışılır?

Çalışma, kişiye özel bir plana dayanır ve farklı terapi tekniklerinden yararlanır. Kaygı ve depresyon gibi alanlarda bilişsel davranışçı terapinin temel fikri, düşünce, duygu ve davranışın birbirini nasıl etkilediğini görünür hale getirmektir. Bu yaklaşımı bilişsel davranışçı terapi yazısında daha ayrıntılı okuyabilirsiniz. Terapi türlerine genel bir bakış için psikoterapi nedir yazısı da yardımcı olur.

Bireysel seansların yanı sıra gerektiğinde grup çalışması ve nöropsikolojik testler de hizmetler arasındadır. Hangisinin sizin için anlamlı olduğu, ilk görüşmelerden sonra konuşulur.

Bireysel terapi, çift ya da aile terapisinden nasıl ayrılır?

Bireysel terapide odak sizsiniz: düşünceleriniz, duygularınız ve yaşamınızdaki örüntüler. Sorun asıl olarak iki kişi arasındaysa çift terapisi, aile içindeki iletişim sizi zorluyorsa aile terapisi daha doğrudan sonuç verebilir. Bazen önce bireysel görüşmelerle başlanır, ardından ilişki ya da aile görüşmeleri eklenir. Bu geçişi birlikte değerlendiririz.

Yüz yüze mi, online mı?

Yüz yüze görüşmeler Beşiktaş/Gayrettepe’deki ofiste yapılır. Başka bir şehirde ya da yurt dışında yaşıyorsanız, iş yoğunluğunuz nedeniyle ofise gelemiyorsanız ya da evinizin rahatlığında görüşmek istiyorsanız online seçeneği vardır. İkisi arasında geçiş yapmak da mümkündür. Online görüşmenin işleyişi için online terapi sayfasına bakın.

Terapide sizden ne beklenir?

Terapi, uzaktan izlenen bir süreç değildir; siz de ona katılırsınız. Görüşmelerde dürüst olmanız, yaşadıklarınızı kendi sözcüklerinizle anlatmanız ve zaman zaman görüşmeler arasında bazı şeyleri denemeniz beklenir. Bu denemeler genellikle küçüktür: bir düşünceyi fark etmek, bir durumda farklı tepki vermeyi denemek ya da bir konuyu bir sonraki görüşmeye taşımak gibi. Hiçbir şeyi mükemmel yapmanız gerekmez, her görüşmede bir şeyler söylemeniz de şart değildir. Sessizlik de çalışmanın parçası olabilir.

Terapide neyin size iyi geldiğini, neyin gelmediğini söylemeniz çalışmayı daha doğru yöne çevirir. Yaklaşımı ya da planı gözden geçirmeyi istemek terapinin olağan bir parçasıdır.

Terapiye başvurmadan önce sık duyulan çekinceler

Pek çok kişi, başvurmadan önce “yeterince kötü değilim”, “başkaları daha zor durumda”, “sorunumu kendim çözmeliyim” gibi düşüncelerle bekler. Oysa terapi yalnızca büyük krizler için değildir; kendini sıkışmış, yorgun ya da yönsüz hissetmek de görüşme için yeterli bir nedendir. Bazı kişiler de başkasına açılmanın utandırıcı olmasından çekinir. Terapi odasında yargılanmazsınız; amaç sizi değerlendirmek değil, anlamaktır. Bu konuda aklınıza takılanları ilk görüşmede açıkça söyleyebilirsiniz.

Çalışma alanları birbirinden ayrı mıdır?

Genellikle değildir. Öfke çoğu zaman kırgınlık ya da kaygının üstünde durur, tekrar eden ilişki örüntüleri depresif dönemleri tetikleyebilir, yoğun kaygı da öfke ve çatışmayı artırabilir. Bu yüzden bireysel terapide başvuru nedeni tek bir başlıkla sınırlanmaz; görüşmeler ilerledikçe asıl işleyen döngü birlikte netleştirilir ve plan buna göre güncellenir. Kaygı yönü ağır basıyorsa kaygı ve panik bozuklukları sayfası, çökkünlük belirginse depresyon ve duygudurum bozuklukları sayfası daha ayrıntılı bilgi verir.

Ne zaman psikiyatrist gerekir?

Psikolog ilaç yazmaz. Belirtileriniz ağırsa, günlük işlerinizi yürütmenizi güçleştiriyorsa, uyku ve iştah belirgin biçimde bozulduysa ya da ilaç tedavisi hakkında karar vermeniz gerekiyorsa psikiyatrist değerlendirmesi önemlidir. Zaten ilaç kullanıyorsanız, dozu ya da kullanımı hakkındaki kararlar tedaviyi yürüten hekimle verilir; terapi bu tedaviyi destekleyen bir çalışma olarak sürdürülür. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa gecikmeden bir ruh sağlığı profesyoneline başvurmanız gerekir.

Eğitim ve deneyim

Psikolog Özlem Efe, Bakü Devlet Üniversitesi Psikoloji lisansının ardından İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı’nda yüksek lisans tezini tamamlamıştır. İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği’nde bireysel ve grup terapilerinde gözlemci olarak bulunmuştur. Ayrıntılı bilgi hakkımda sayfasındadır.

Gizlilik

Görüşmelerde paylaştıklarınız gizlilik ilkesi çerçevesinde korunur. Gizliliğin sınırları, kayıtların nasıl tutulduğu ve kişisel verilerinizin nasıl işlendiği ilk görüşmede açıkça anlatılır; ayrıntılar KVKK metninde de yer alır. Randevu formunda sağlık ayrıntısı yazmanız gerekmez, bunları görüşmede konuşabilirsiniz. Başka bir hekim ya da ruh sağlığı profesyoneliyle bilgi paylaşımı yalnızca sizin bilginiz ve izninizle yapılır.

Randevu

İlk adım, bir ilk görüşme için randevu talep etmektir. İletişim sayfasındaki formu doldurabilir ya da telefonla ulaşabilirsiniz. Çalışma saatleri her gün 09:00 ile 21:00 arasındadır.