Çift Terapisi Nedir, Ne Zaman Gerekir?

Çift terapisi, partnerlerin tekrarlayan sorunlarını bir ruh sağlığı profesyoneli eşliğinde birlikte anlamak için yaptıkları görüşmelerdir. Aynı tartışmalar tekrar ediyor, konuşmak yerine susuyor ya da kaçıyorsanız, güven sarsıldıysa veya yakınlık azaldıysa çift terapisini düşünmek yerindedir. İlişkinin bitme noktasına gelmesini beklemek gerekmez.

Çift terapisi nedir?

Çift terapisinde çalışılan konu ilişkinin kendisidir: nasıl konuştuğunuz, nasıl sustuğunuz, kavga ederken ve barışırken ne yaptığınız. Terapist her iki tarafa eşit mesafeden bakar. Bu mesafe, evde fark edilemeyen örüntülerin görülmesini sağlar.

Çift terapisi evliliği kurtarma ya da ayrılığı onaylama işi değildir. Bazı çiftler ilişkilerini yeniden kurar, bazıları ayrılmaya daha sakin karar verir. Karar her zaman çiftindir. Evli olmayan, nişanlı ya da birlikte yaşayan çiftler de başvurabilir.

Hangi işaretler terapiyi düşündürmeli?

Her ilişkide tartışma olur. Önemli olan, tartışmaların ne kadar sık tekrarlandığı ve sonrasında ilişkinin nasıl hissettirdiği.

• Aynı tartışma, farklı konular. Konu değişse de sonuç aynıysa sorun çoğunlukla tartışma biçimindedir.
• İletişimin yüzeyselleşmesi. Yalnızca günlük işleri konuşmak, “söylesem de değişmez” duygusu.
• Güvenin sarsılması. Aldatma, gizli borç ya da yalan gibi olaylar. Yapılandırılmış ve güvenli bir ortam bu konuşmayı kolaylaştırır.
• Yakınlığın azalması. Duygusal ve fiziksel uzaklık, bir tarafın reddedilmiş hissetmesi.
• Yaşam geçişleri. Çocuğun doğumu, taşınma, iş kaybı ya da kayıp ilişkinin dengesini değiştirir.
• Aile ve çevreyle sınırlar. Aile müdahalesi sürekli gerilim yaratıyorsa aile terapisi de seçenek olabilir.

Süreç nasıl işler?

İlk görüşmede çiftin neden başvurduğu, ilişkinin geçmişi ve beklentiler dinlenir. Her iki taraf da bakış açısını rahatça anlatabilmelidir. Görüşmelerin gizliliği esastır.

Sonraki adımda davranışların arkasındaki duygu ve ihtiyaçlara bakılır. Eleştiren kişi çoğu zaman görülmek ister, geri çekilen kişi ise yetersiz hissetmekten korkar. Bu döngü fark edilince iki taraf birbirine karşı değil, döngüye karşı durabilir. Oturumlarda dinleme, duyguyu suçlamadan ifade etme ve ara verme becerileri çalışılır. Süreç ve görüşme sıklığı çiftin ihtiyacına göre birlikte planlanır. Sonuç önceden belirlenemez.

Terapist taraf tutar mı?

Hayır. Terapistin görevi kimin haklı olduğuna karar vermek değil, iki tarafın yaşantısını anlamaktır. Davranışların etkisi açıkça konuşulur, ama suçlama için değil, anlamak için. Terapist ilişkiyi bitirmeniz ya da sürdürmeniz konusunda öneri de yapmaz.

İlişkide şiddet varsa?

Fiziksel, cinsel, duygusal ya da ekonomik şiddet, tehdit ve korkuyla kontrol varsa ilk öncelik çift çalışması değil, şiddete maruz kalan kişinin güvenliğidir. Korkunun olduğu yerde dürüst konuşmak mümkün olmaz. Bu durumda önce bireysel destek ve güvenlik planı gerekir. Yaşadıklarınızı gecikmeden bir ruh sağlığı profesyoneliyle paylaşmanız önemlidir.

Bireysel terapi mi, çift terapisi mi?

Sorun ilişkinin kendisindeyse (iletişim, güven, yakınlık, sınırlar) ve iki taraf da değişime açıksa çift terapisi uygundur. Sorun daha çok kişinin iç dünyasıyla ilgiliyse ya da partneriniz gelmek istemiyorsa yetişkin bireysel terapi ile başlayabilirsiniz. Bazen ikisi birlikte yürür. Eşlerden birinde depresyon belirtileri varsa depresyon belirtileri yazısı yol gösterici olabilir.

Evde neler denenebilir?

Bu öneriler genel ve güvenlidir, terapinin yerine geçmez.

• Tartışma kızışınca ara verin ve konuya dönmek için bir saat belirleyin.
• “Sen hep…” yerine kendi duygunuzu ve isteğinizi anlatan cümlelerle konuşun.
• Karşınızdakini dinlerken cevap hazırlamak yerine duyduğunuzu kendi cümlelerinizle geri söyleyin.
• Sakin bir zaman seçin. Yorgun ya da aç olduğunuz anlar uygun değildir.

Yanlış bilinenler

• “Terapiye gitmek ilişkinin bittiği anlamına gelir.” Çoğu çift için sorunu görmek ve onunla çalışmak, ilişkiye yatırım yapmaktır.
• “Sorun karşımdaki kişide, o değişirse düzelir.” İlişki iki kişinin ortak ürünüdür. Terapi kimin değişeceğine değil, ilişkinin nasıl işlediğine bakar.
• “Çocuklardan sorunu saklamak daha iyi.” Çocuklar evdeki gerilimi genellikle fark eder. Yetişkinlerin sorunu çözmeye çalıştığını görmek daha güven vericidir.

Ne zaman destek almalı?

Şu durumlarda bir ruh sağlığı profesyoneline başvurmak yerindedir:

• Aynı sorunlar aylardır tekrarlıyor ve kendi çabalarınız sonuç vermiyor.
• Güven sarsıldı ve bunu tek başınıza aşamıyorsunuz.
• Ayrılık düşüncesi sık geliyor, ama karar vermekte zorlanıyorsunuz.
• İlişkideki gerilim uykunuzu, işinizi ya da ruh hâlinizi etkiliyor.
• Kendinizi güvende hissetmiyorsanız, gecikmeden bir ruh sağlığı profesyoneline başvurun.

Eşlerden birinde belirgin depresyon, yoğun kaygı ya da madde kullanımı düşünülüyorsa psikiyatrist değerlendirmesi de gerekebilir. İlaç kararı psikiyatristindir, psikolog ilaç yazmaz.

Terapide nasıl çalışılır?

Çift çalışmasında ilk adım, her iki tarafın da kendini güvende hissedeceği bir ortam kurmaktır. Başvuru nedeni, ilişkinin geçmişi ve beklentiler dinlendikten sonra çalışma planı çifte özel hazırlanır. İletişim becerileri, duygu düzenleme ve tekrarlayan örüntüler ele alınır; gerekirse bilişsel davranışçı yaklaşımdan yararlanılır. Görüşmeler Beşiktaş/Gayrettepe’de yüz yüze ya da online terapi olarak yapılabilir. Ayrıntı için çift terapisi sayfasına, genel işleyiş için psikoterapi nedir, türleri nelerdir yazısına bakabilirsiniz. Bir görüşme planlamak için randevu alın.

Sık sorulan sorular

Çift terapisine tek başıma gidebilir miyim?

Gidebilirsiniz, ancak çalışma bireysel terapiye dönüşür. Partneriniz hazır değilse kendi ihtiyaçlarınızı anlamak için bireysel görüşmelerle başlamak, ileride çift çalışmasına geçişi kolaylaştırabilir.

Partnerim gelmek istemiyorsa ne yapmalıyım?

Zorlamak genellikle direnci artırır. Nedenini merakla sorun ve terapiyi suçlama yeri değil, birlikte anlama alanı olarak anlatın. Kabul etmezse kendi sürecinizle başlayabilirsiniz.

Aldatma sonrası çift terapisi mümkün mü?

Mümkündür, ancak iki tarafın da hazır olması gerekir. Güvenin yeniden kurulması zaman alır. Sonuç önceden belirlenemez; bazı çiftler ilişkiyi sürdürür, bazıları ayrılmaya karar verir.